Deze vrouwen bouwen aan systemen die het leven versterken

Leen Gorissen: “Het leven is niet gericht op efficiëntie, maar op regeneratie”

“Walvissen, plankton, fungi, bomen, wolven – allemaal laten ze de Aarde gezonder en rijker achter”, zegt bioloog Leen Gorissen. Daarom pleit ze voor Natural Intelligence: het volgen én belichamen van de wijsheid van de levende wereld, ook in onze economie. “Alleen wat wederkerig, regeneratief en weerbaar is, kan op de lange termijn blijven bestaan.”

Nynke Laverman: “Een wereldbeeld is maar een verhaal dat je gelooft, of niet”

Hoe kijken bomen naar mensen? En als we met onze achterachterkleinkinderen konden spreken? Met haar muzikale verhalen – geïnspireerd door inheemse culturen – nodigt zangeres en taalkunstenaar Nynke Laverman mensen uit om hun wereldbeeld te herzien. “Ik heb het mooiste middel ter wereld tot mijn beschikking: muziek.”

Lilian Bosch: “De Sámi en de boreale bossen zijn de verborgen schatten van Europa”

In de uitgestrekte boreale bossen van Scandinavië leeft de laatste inheemse cultuur van Europa: de Sámi. Hun eeuwenoude kennis blijft grotendeels onzichtbaar. Even onderbelicht is het belang van de boreale bossen zelf – ecosystemen die bijna net zo cruciaal zijn als de Amazone, maar in hoog tempo verdwijnen. Samen met de Sámi richtte Lilian Bosch een stichting op om deze vergeten landschappen, én hun hoeders, te beschermen.

Nora Bateson: “Elkaars complexiteit zien – voorbij rollen en categorieën – is essentieel voor regeneratief werk” 

“Statische data loslaten op een levende wereld is gevaarlijk, zeker als het gaat om het behoud van onze planeet”, zegt onderzoeker, filmmaker en auteur Nora Bateson. Met haar werk rond warme data wijst ze op de risico’s van een te simplistische blik in onderwijs, gezondheidszorg en voedselsystemen. “Want wie we zijn, onze gezondheid, de oceanen en bossen, het welzijn van toekomstige generaties – het is allemaal met elkaar verbonden.”

Vandana Shiva: “Elke slok die ik drink, is een geschenk van een rivier” 

Wetenschapper en activist Vandana Shiva strijdt al meer dan vijftig jaar voor een wereld waarin de mens zich niet langer afgescheiden waant, maar onderdeel is van de natuur. Volgens haar is het hoog tijd dat we ons op regeneratieve wijze verhouden tot het leven om ons heen. Want wanneer we de natuur herstellen, herstellen we ook onszelf. “Regeneratie is poëzie”, zegt ze. “Het wekt de Aarde weer tot leven in onze gedachten.”

Toby Kiers: “Zo’n 59 procent van het leven op Aarde bevindt zich onder de grond” 

Hoe meer we leren over schimmels, hoe verder onze mond openvalt. Ze vormen een essentiële basis van het leven op Aarde – en daarmee ook van onze landbouw. Toby Kiers bestudeert schimmels sinds haar 19e en ontving de prestigieuze Tyler prijs voor haar baanbrekende onderzoek. “Door ons begrip van schimmels staan we aan de vooravond van een nieuw tijdperk van verbinding.”

Li An Phoa: “Als we goed voor zoet water zorgen, is er overvloed”

Van de Maas tot aan de Thames en de Donau, elk jaar loopt ecoloog Li An Phoa honderden kilometers langs rivieren. Al wandelend brengt ze mensen binnen een stroomgebied samen rond één gezamenlijk doel: drinkbare rivieren. Want: “Zodra we een eind maken aan de vervuiling, komt het zelfherstellende vermogen van een rivier terug.”

Arita Baaijens: “Als ik twijfel heb kunnen zaaien over hoe de wereld in elkaar zit, ben ik tevreden”

Een jaar lang ging schrijver en ontdekkingsreiziger Arita Baaijens in gesprek met de Noordzee – en met mensen die haar goed kennen: ecologen, vissers, bestuurders, kunstenaars en wetenschappers. Een van haar belangrijkste inzichten? We missen een taal waarin de natuur zelf zeggingskracht en handelingsvermogen heeft, zoals in veel inheemse talen wél het geval is. “In het Riffijns bestaat bijvoorbeeld een woord dat wij zouden vertalen als verzeeën”, zegt ze. “De visser wordt de zee, en andersom. Zulke woorden kennen wij nog niet.”

Jessica den Outer: “We moeten het perspectief van de natuur altijd meenemen, in alles wat we doen”

“Ieder mens heeft het recht om te bestaan. De natuur verdient datzelfde recht”, weet Rechten voor de Natuur-expert Jessica den Outer. Daarom stelt ze alles in werking om ecosystemen zoals rivieren en bossen rechten te geven. “We moeten anders leren kijken”, stelt ze. “Wat heeft de natuur nodig – en hoe kunnen we haar een stem geven?”

Anne van Leeuwen: “Problemen lossen we niet op door leven uit te roeien, maar door het uit te nodigen”

Op 45 hectare in de Achterhoek bouwt Anne van Leeuwen samen met Ricardo Cano, Roos Burger en Daan Houwers aan ’t Gagel: een regeneratieve Lenteland-boerderij waar bodem en biodiversiteit volop de ruimte krijgen om te kunnen floreren. Naast een no-dig groentetuin en een rijk agroforestry-perceel vind je er ook een camping en boerderijwinkel. Anne: “Radicale diversiteit is ons ding.”

Claudy Jongstra: “Natuurlijke verfstoffen zijn het goud van de toekomst”

“In onze samenleving word je al snel als traag gezien als je de tijd neemt om dingen tot je te nemen. Terwijl dat langzamere tempo essentieel is als je iets wilt maken dat er echt toe doet”, zegt kunstenaar Claudy Jongstra. Ze pleit voor een herwaardering van ambachtelijke kennis en het werken met ecologische en lokale materialen. “Dat is niet alleen beter voor de biodiversiteit, maar verdiept ook onze verbinding met de omgeving waarin we leven.”

Marrit Kying Ok Schakel: “Sociale regeneratie blijft vaak onderbelicht”

Boerderijen worden gezonder en veerkrachtiger worden van diversiteit, weet Marrit Kyung Ok Schakel. Daarom kiest ze op Boerderij Buitenverwachting, samen met haar man Bas van Rijn, voor bijzondere dierenrassen en een voedselbos – en stellen ze het erf nadrukkelijk open voor de lokale gemeenschap. Marrit: “Ik wil dat landbouw van en voor iedereen is.”

Zuzanna Zielinska & Anne van de Peppel: “Iedereen is het erover eens dat voeding als medicijn logisch is”

Elk jaar wordt er in de Europese Unie meer dan 700 miljard euro uitgegeven aan het behandelen van ziekten die grotendeels te voorkomen zijn – bijna tachtig procent van alle zorguitgaven. Om het tij te keren begeleiden Zuzanna Zielínska en Anne van de Peppel in Rotterdam trajecten waarin voedsel als medicijn wordt ingezet voor mensen met diabetes type 2. De resultaten zijn verbluffend.

Helena Norberg-Hodge: “Meer handen en harten per hectare, dat is wat het land nodig heeft” 

Al meer dan vijf decennia zet Helena Norberg-Hodge zich in voor lokale economieën en voedselsystemen. Ze pleit voor een fundamentele heroriëntatie, waarin de behoeften van levende wezens zwaarder wegen dan bedrijfswinsten. “We moeten zorgen voor elk klein wormpje, elke appelboom, elk beetje water”, zegt ze, “en een cultuur creëren waarin die zorg wordt gekoesterd en gevierd.”

Ook deze vrouwen bouwen aan een wereld vol leven: 

• Modeontwerpster Joline Jolink zet de kledingindustrie op z’n kop. Op haar fashion farm verbouwt ze onder meer biologische en regeneratieve vlas voor linnen. 
• Jennita Jansen teelt ruim vijftig soorten veldbloemen – zonder landbouwgif of kunstmest, en buiten in de volle grond.
• Ook Denise Collignon en Silke Tijkotte van Wilderful maken van gifvrije seizoensbloemen de norm.
• Voor gifvrije tuinplanten moet je bij Sprinklr zijn: het regeneratieve, steward-owned bedrijf van Suzanne van Straaten.
• Als ecoloog weet Louise Vet hoe belangrijk biodiversiteit is – en dus zet ze zich in om daar breed bewustzijn voor te creëren.
• Corporate antropoloog Jitske Kramer houdt zich bezig met hoe we goede mensen kunnen zijn op deze Aarde. “Financieel denken is geen natuurwet, het is een bedacht verhaal.”
• Regeneratief ondernemer Thekla Teunis bouwt samen met duizenden lokale boeren aan een regeneratieve verwerkingsindustrie in Afrika.
• Weer of geen weer, buitenpsycholoog Maaike Zuidgeest neemt haar cliënten steevast mee de natuur in.
• Elk jaar gaan er honderdduizenden kilo’s Nederlandse wol verloren. Met The Knitwit Stable blaast Reina Ovinge de Europese wolindustrie nieuw leven in.
• Op ruim 200 hectare landbouwgrond verbouwen Winny van Buuren en haar man Arjen een breed scala aan streekproducten – volledig regeneratief.
• Aan de oever van de Dommel laten Lianne van Genugten en Joep Brekelmans zien hoe regeneratie en gastronomie samenkomen.
• Op haar agroforestry-boerderij in Sellingen stelt Rineke Dijkinga de gezondheidswaarde per hectare centraal – voor mens, dier en natuur.
• Klaske Postma werkt samen met boeren die zowel voedsel als biobased bouwmaterialen telen, om de landbouw- én bouwtransitie te versnellen.

Op zoek naar meer inspiratie? Op onze kaart vind je honderden regeneratieve initiatieven.