Boerderij Buitenverwachting

Marrit Kyung Ok Schakel & Bas van Rijn

Activiteiten:Biologische boerderij en kaasmakerij

Initiatiefnemer:Marrit Kyung Ok Schakel & Bas van Rijn

Start:1862

Plaats:Hoogmade

Tekst Nadine Maarhuis Fotografie Gabriela Hengeveld Gepubliceerd 23 oktober 2023 Leestijd 6 minuten
Marrit Kyung Ok Schakel & Bas van Rijn Boerderij Buitenverwachting

Introductie

De meeste boerderijen worden gerund door een enkele witte boer, akkers staan vol monoculturen en in veel stallen vind je hetzelfde koeienras. Terwijl boerderijen juist gezonder en veerkrachtiger worden van diversiteit, weet Marrit Kyung Ok Schakel. Daarom kiest ze op Boerderij Buitenverwachting samen met haar man Bas van Rijn voor bijzondere dierenrassen, een voedselbos én stellen ze het erf open voor de lokale gemeenschap. Marrit: "Ik wil dat landbouw voor iedereen is."

Koeien Boerderij Buitenverwachting De koeien op Boerderij Buitenverwachting. Fotograaf: Gabriela Hengeveld

“De duurzaamheidsbubbel is over het algemeen erg wit, en de landbouwbubbel is dat ook. Hierdoor word ik als boerin regelmatig niet serieus genomen”, vertelt Marrit Kyung Ok Schakel, die als Koreaanse in Friesland opgroeide. Inmiddels is ze al ruim zestien jaar biologische boerin en kaasmaker op Boerderij Buitenverwachting in Hoogmade, middenin het Groene Hart. “Mijn man is zesde generatie boer en zijn ouders hebben ruim twintig jaar geleden de omschakeling gemaakt richting biologisch”, zegt Marrit. “Vanaf dat moment zijn mijn man, zijn broer en ikzelf meer in het bedrijf gaan meewerken, om er een multifunctionele biologische boerderij van te maken. Dus minder melk, en meer diversiteit in inkomensstromen.”

Alhoewel de drie jonge boeren allerlei nieuwe takken opzetten – zoals een voedselbos, een kaasmakerij, een boerderijwinkel en een polycultuur van grassen, klavers en kruiden – voelt de dagelijkse praktijk voor Marrit vaak als een strijd. Begin 2023 besluit ze daarom om alleen samen met haar man door te gaan en het proces van overname te starten.

Uitgelichte quote

Ik zie boeren als een privilege, met enorm veel verantwoordelijkheden

Van bulkproduct naar ambacht

Als melkveehouder in een tijd van persoonlijke en maatschappelijke transitie voelt Marrit de verantwoordelijkheid om op haar 32 hectare te laten zien dat het anders kan. Ze wil van kleinschalige en ambachtelijke zuivelproductie de norm maken, want: “dan krijg je niet alleen een heel ander product, maar ook een heel ander landschap én een compleet ander leven voor de dieren.” Zo lopen de kalfjes en lammetjes op Boerderij Buitenverwachting bij hun moeders in de kruidenrijke wei. “Dan heb je minder melk, maar de melk die je hebt zit bomvol smaak en daar ga je ook zuiniger mee om.”

Elke dag zuivel consumeren, daar gelooft Marrit niet in. Haar witschimmelkaasjes zijn daarom bewust klein (‘die hoor je samen met lokale groenten te eten’) en in 2050 wil ze dat er nog maar twintig koeien op het bedrijf rondlopen, in plaats van de huidige vijftig. Ook maakt ze koe-specifieke yoghurt, die gemaakt wordt van de melk van één koe, zodat mensen precies weten waar hun zuivel vandaan komt. En ze dus ook precies weten waar ze moeten zijn met eventuele zorgen of vragen.

Tevens kiezen Bas en Marrit bewust voor meerdere inheemse dierenrassen, die de meeste boeren niet hebben. “Als jij een mooi voedzaam geheel wilt, met verschillende nutriënten, dan is het niet logisch om te kiezen voor één type koe, die allemaal dezelfde eigenschappen hebben, of één soort gewas. Dat leidt tot uitputting: van de bodem, het water en het landschap en bovendien maakt het je vatbaar voor ziektes en plagen”, legt Marrit uit. “Terwijl diversiteit je juist gezond en veerkrachtig maakt. Net zoals in je bedrijfsvoering: als je daarin divers bent, word je minder hard geraakt als dingen anders lopen dan verwacht.”

Marrit Kyung Ok Schakel Boerderij Buitenverwachting Marrit in de stal. Fotograaf: Gabriela Hengeveld
"Diversiteit maakt je gezond en veerkrachtig", weet Marrit. Daarom kiest ze voor diverse inheemse koeienrassen. Fotograaf: Gabriela Hengeveld

Gemeenschapsboerderij

“Ik zie boeren als een privilege, met enorm veel verantwoordelijkheden”, deelt Marrit. Samen met haar man is ze continu bezig om te kijken wat er beter kan. Voor de dieren, het landschap en de gemeenschap. Zo staat een natuurinclusieve stal, waarin koeien, kalfjes, bomen en struiken samenkomen, hoog op de verlanglijst. “Ook willen we onze Community Supported Agriculture tuinderij nieuw leven inblazen, omdat het heel veel verschillende mensen samenbrengt op je erf. Het plan is om een andere boer de ruimte te geven om dat op te zetten. Zodat wij niet alles regisseren, maar de boerderij echt een gemeenschapsplek wordt.”

“Binnen de regeneratieve landbouwbeweging gaat het vaak over het herstel van bodem en biodiversiteit, maar de diversiteit van mensen en culturen – dus sociale regeneratie – blijft vaak onderbelicht”, stelt Marrit. “Terwijl hoe meer culturen je op je bedrijf hebt, hoe vernieuwender je producten en hoe beter de kwaliteit. Net zoals bij kaas: hoe meer culturen je in je kaas hebt, hoe verrassender en unieker de smaak, omdat al die culturen elkaar tijdens het rijpingsproces beïnvloeden.”

Als onderdeel van MOMA (More than Milk Amsterdam) – een collectief dat zuivelboeren rondom Amsterdam aan de mensen in de stad verbindt – bouwen Bas en Marrit tevens aan de korte keten. Want verandering creëren doe je niet in je eentje op je eigen erf, maar in verbinding en wederkerigheid met de gemeenschap.

Uitgelichte quote

Wanneer we 's avonds de koeien halen kan ik gewoon even zijn
Marrit Kyung Ok Schakel Boerderij Buitenverwachting Marrit met één van haar zelfgemaakte kazen. Fotograaf: Gabriela Hengeveld

Moment van rust

“Kunnen we een deel van onze producten weggeven aan mensen die anders geen toegang hebben tot rauwe en onbewerkte biologische zuivel? Hoe kunnen we onze producten nog ambachtelijker maken, zodat er meer handzame processen ontstaan die ruimte creëren voor meer mensen op de boerderij? En hoe zorgen we ervoor dat we elkaar als boeren in de landbouwtransitie niet kwijtraken, maar elkaar juist vinden en versterken?”, vraagt Marrit hardop af. Haar hoofd staat niet vaak stil. Behalve ’s avonds, tijdens het halen van de koeien. “Dat is zo’n fijn moment. Dan hoor je de weidevogels, kijk je naar het land, zie je kalfjes bij hun moeders en kun je gewoon even zijn.”

Meer weten? Ook Arjen en Winny van Buuren van Landgoed Velhorst, Sanne Beld van Boerderij Met Natuur Mee en Joost van Schie van Boerderij De Eenzaamheid maken met mínder dieren en regeneratieve landbouwtechnieken een verschil.

Oorspronkelijk gepubliceerd op 8 mei 2023. Laatste update: 13 februari 2024.