Ricardo, Anne, Daan & Roos

“Ik ben altijd al een beetje verliefd geweest op het leven”, vertelt een van de oprichters Anne van Leeuwen. Ze omschrijft zichzelf als een ‘typisch buitenkind’, dat met een netje salamanders schepte in de sloot en voor haar spreekbeurt haar geit meenam naar school. “Ik zat op een doorsnee vinex-basisschool, dus dat vonden de andere kinderen heel raar. Net als dat ik later boer wilde worden. Maar jezelf verliezen in de tijd, met de seizoenen meeleven, met de ritmes van dieren die migreren, de relatie met andere levende wezens: dat heb ik altijd geweldig gevonden.”

De eeuw van degeneratie of regeneratie

Ondanks haar liefde voor het boerenleven, koos Anne na de middelbare school voor kunstgeschiedenis. Ze zocht een manier om kunst, natuur en wetenschap samen te brengen. Als tentoonstellingsmaker in Artis werkte ze aan een museum over de relatie tussen mens en natuur, en kreeg daar een verontrustend inzicht. “We zijn enorm uit verbinding met de rest van het leven”, legt Anne uit. “We doen alsof we hele onthechte wezens zijn.”

“Door mijn onderzoek in het museum zag ik dat dit idee een hele lange cultuurgeschiedenis heeft. Aristoteles maakte een hiërarchie waarbij hij de mens bovenaan zette, volgens het Joods-Christelijke denken is de natuur geschapen om door de mens gedomineerd te worden, en verlichtingsdenken en het modernisme hebben hetzelfde soort gedachtegoed: alle andere vormen van levende wezens zijn ondergeschikt aan de mens, en daarmee kunnen en mogen we doen wat we willen.”

“Onze instituten zijn op dit idee van onthechting ingericht – denk aan de economie, het onderwijs, de landbouw”, gaat Anne verder. “Het is de kern van heel veel problemen die we nu hebben: de klimaatcrisis, stikstofcrisis, biodiversiteitsverlies en ook sociale ongelijkheid. We hebben het in Nederland veel over duurzaamheid, maar dat betekent alleen maar dat je je negatieve impact vermindert. Je blijft dan alsnog een negatief wezen. Dan kan je er maar beter niet zijn. Ik vond dat echt een verschrikkelijk inzicht waar ik erg mee worstelde.”

Herstel

Op het dieptepunt van deze worsteling ontmoette Anne haar partner Ricardo Cano Mateo: een Spaanse bioloog met een passie voor amfibieën en dezelfde zorgen over de afname van biodiversiteit. Toen ze samen de documentaire ‘Hope in a Changing Climate’ van John D. Liu bekeken, over het Loess Plateau in China, ontdekten ze de kracht van regeneratie: in een verwoestijnd gebied ter grootte van Nederland keerde dankzij regeneratie niet alleen flora, fauna en water terug, maar ook sociaaleconomisch perspectief. 

“Landschapherstel betekent dat iedereen wint”, zegt Anne. “Als een landschap degenereert, verliest iedereen. Ik wist niet dat je dat om kunt keren. Dat je in relatief korte tijd op zo’n schaal een landschap nieuw leven kunt inblazen. Ik was direct verkocht, en toen wist ik wat we moesten doen: ook in Europa met zijn allen de schouders eronder en aan de slag. Dit zou de eeuw van regeneratie moeten zijn.”

“Leven is onze gewasbescherming”

Anne en Ricardo nemen het voortouw en starten regeneratieve boerderij Bodemzicht in Malden. Na vier jaar bleek de kleinschalige boerderij niet bestand tegen de snelle groei die Anne en Ricardo vanuit hun gevoel voor urgentie nastreefden. Daarop besloten ze hun krachten te bundelen met twee andere regeneratieve ondernemers, Daan Houwers en Roos Burger. Zij hadden hun oog ook laten vallen op ’t Gagel: een Lenteland-boerderij van 45 hectare. Het viertal transformeerde het voormalige melkveebedrijf tot een regeneratieve boerderij waar alles draait om méér leven. Zo is er onder andere een no-dig groentetuin waar het uitgangspunt is dat schimmels betere boeren zijn dan mensen, een boomkwekerij met sterke zaailingen voor natuurherstel en wordt er dertig kilometer aan lijnen fruitgaard met een grote variëteit aan soorten bomen en struiken aangeplant.

“Radicale diversiteit is ons ding”, stelt Anne. “We werken toe naar een systeem waarin iedereen elkaar opeet, waardoor er genoeg is voor iedereen. Problemen lossen we niet op door leven uit te roeien, maar door het uit te nodigen. Met wie moeten we samenwerken om ons probleem op te lossen? Pesticiden en kunstmest gebruiken we niet: leven is onze gewasbescherming. We proberen zoveel diversiteit in het systeem te brengen als we zelf kunnen managen.”

Tsunami aan bewustzijn

Meer dan een regeneratieve boerderij is ’t Gagel een plek waar mensen kunnen ervaren hoe regeneratie werkt. Slapen, eten, ruimtes huren, cursussen en workshops volgen of mede-eigenaar worden: alles draait om verbinding met het leven en elkaar. “Deze plek is zo groot dat we wel moeten”, legt Anne uit, “want in deze speculatieve markt gaan we onze investering niet terugverdienen met alleen wortels. Maar het is ook onze droom om een plek te creëren waar mensen die verbinding weer voelen. Ik voel de grote urgentie dat we een transitie moeten doormaken om de schade zo veel mogelijk te beperken en een fijne samenleving te creëren. Met regeneratieve landbouw alleen komen we er niet: we hebben een tsunami aan bewustzijn nodig.”

Van kunst naar klei

Waar Anne en Ricardo zich vooral richten op biodiversiteit en landschapsherstel, ontfermt Daan Houwers zich over de boomkwekerij en is Roos Burger verantwoordelijk voor de culinaire kant en de camping. Zo brengt ze haar veelzijdige achtergrond in kunst, natuur en voeding samen, vanuit de overtuiging dat deze disciplines elkaar kunnen versterken. “Op ’t Gagel komt alles samen”, vertelt ze, “daar gaat mijn motortje echt van draaien. Toen ik eenmaal van kunst naar voeding ben bewogen, wilde ik ook naar de bodem toe. En nu ik zie hoe snel het leven terugkomt door regeneratief te boeren, wil ik alleen nog maar op die manier werken.”

“De regeneratieve principes en de verbindende blik op diversiteit en veerkracht zijn toepasbaar op zoveel meer dan alleen landbouw. Zo was hier laatst een team van de politie, om te leren over regeneratief leiderschap. Regeneratief werken zoals we hier doen, kan een blauwdruk zijn voor andere bedrijven om regeneratief te ondernemen – met het leven mee, in plaats van ertegenin. Ik nodig iedereen van harte uit om dat zelf te komen ervaren.”

Samen met The Green Times, Stichting DOEN en Impact Hub Amsterdam maken we een serie verhalen over regeneratieve ondernemers die laten zien hoe we kunnen toewerken naar een ‘ecology economy’ – een economie die het leven centraal stelt. Niets missen? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang het volgende verhaal direct in je mailbox.

Oorspronkelijke publicatiedatum: 16 december 2025. Laatste update: 15 januari 2026.