Ecosystem Restoration Communities

John D. Liu

Activiteiten:Landschapsherstel

Initiatiefnemer:John D. Liu

Start:2017

Plaats:Overal ter wereld

Tekst Nadine Maarhuis Fotografie Diane van der Marel Gepubliceerd 12 juni 2024 Leestijd 8 minuten
John D. Liu

Introductie

Dat je als individu nooit te klein bent om een verschil te maken, bewijst ecoloog en filmmaker John D. Liu. Al ruim dertig jaar draagt hij overal ter wereld bij aan het herstel van zwaar gedegradeerde landschappen. "Zodra je een eind maakt aan ecologische uitputting, komen de bossen terug."

John D. Liu John D. Liu. Fotograaf: Diane van der Marel

Sinds het ontstaan van de Aarde 4,6 miljard jaar geleden zijn alle natuurlijke ecosystemen, tijdens een evolutionair proces, geperfectioneerd. Als we dat terugschalen tot 46 jaar, bestaan wij mensen pas vier uur… “Toch denken we het beter te weten en de natuur te kunnen overheersen”, vertelt ecoloog, filmmaker en expert op het gebied van landschapsherstel John D. Liu. “Gelukkig heeft de natuur een enorme regeneratie-kracht. Dus zodra je een eind maakt aan het uitputten van een landschap, zoals monoculturen, intensieve veehouderij en het gebruik van pesticiden, en in plaats daarvan met de natuur samenwerkt, bijvoorbeeld door te kiezen voor agroforestry, zie je een gebied binnen enkele jaren herstellen. Dan komt de watercyclus terug, worden bodems weer vruchtbaar, filtert de natuur giftige stoffen uit het systeem en neemt biodiversiteit toe.”

Uitgelichte quote

Zodra je een eind maakt aan ecologische uitputting, komen de bossen terug

Een gapend gat van verlangen

“De kans dat we op één planeet een zuurstofrijke atmosfeer, een zoetwatersysteem, vruchtbare bodems en zoveel biodiversiteit hebben, is intens klein. We leven echt in het paradijs”, weet John. Toch maken we het kapot, omdat we materialistische zaken waardevoller achten dan de natuurlijke systemen die het leven op Aarde mogelijk maken. “Dit is een ongelooflijke fout in ons economische systeem, die ertoe heeft geleid dat we als mensheid een soort ecologisch massavernietigingswapen zijn geworden.” Bovendien maken we onszelf, met ons verlangen naar alsmaar meer, ongelukkig. “We hebben een gapend gat van verlangen gecreëerd wat we nooit kunnen opvullen. Landschapsherstel herstelt daarom niet alleen de Aarde, maar ook de menselijke ziel.”

John D. Liu We moeten het leven op Aarde centraal stellen, in plaats van materialisme, aldus John D. Liu. Fotograaf: Diane van der Marel
Fotograaf: Diane van der Marel

Het Loess Plateau

Begin jaren ’90 werkt John als journalist in China, het geboorteland van zijn vader. Wakker geschud door de enorme milieuvervuiling die hij om zich heen ziet, besluit hij zijn succesvolle carrière als reporter aan de wilgen te hangen en natuurdocumentaires te gaan maken. “Zo kwam ik in 1995 bij het Loess Plateau terecht, een gebied ongeveer net zo groot als België. Toen was het een van de meest gedegradeerde landschappen ter wereld. Overal zag je kale valleien, een soort Grand Canyons, die waren gevormd door heftige regens”, beschrijft John. “Maar geen druppel was er achtergebleven, want het gebied was kurkdroog.”

Hierdoor realiseert hij zich dat zelfs plekken met voldoende regenval kunnen verwoestijnen, als wij mensen de bodems maar lang genoeg uitputten. John: “Een onbegroeide kale bodem betekent een gebrek aan wortelstelsels van planten en bomen, die normaliter functioneren als een soort spons: ze nemen water op en houden het vast. Zonder die sponswerking spoelt de vruchtbare toplaag van de bodem bij iedere regenbui weg, waardoor een gebied steeds verder erodeert en degradeert.”

Loess Plateau
Het Loess Plateau, voor en na het landschapsherstel. Foto door: Commonland

Geen enkel landschap is gedoemd om te degraderen

Na twintig jaar herstelwerkzaamheden is het Loess Plateau inmiddels groen, vruchtbaar en productief, zo zien we in John’s documentaire The Lessons of the Loess Plateau. Ook in Ethiopië, Jordanië en andere landen heeft hij de afgelopen dertig jaar bewezen dat grootschalig landschapsherstel mogelijk is. “Eigenlijk is het heel simpel”, zegt John, “geen enkel landschap is van nature gedoemd om te degraderen, zo ontwerpt de natuur ecosystemen namelijk niet. Degradatie komt dus bijna altijd door menselijke uitputting. Zodra je daarmee ophoudt, kun je vrijwel ieder gebied herstellen.”

Kijktip: In de Tegenlicht-documentaire Groen Goud zie je John D. Liu in actie

Uitgelichte quote

We moeten onze landschappen op exact dezelfde schaal herstellen als we ze nu verwoesten
John D. Liu John D. Liu: "Geen enkel landschap is gedoemd om te degraderen." Fotograaf: Diane van der Marel

Randvoorwaarden

Alhoewel de precieze aanpak van landschapsherstel afhankelijk is van de lokale context (zoals de bodemsoort, natuurlijke vegetatie, het klimaat en de behoeften van de lokale gemeenschap), zijn er een aantal elementen die altijd terugkomen. Namelijk: zorgen voor 1) een overvloed aan biodiversiteit, 2) biomassa (planten, algen, bomen en dieren) en 3) organische stof in de bodem (humus, plantenwortels en bodemleven). “Deze drie componenten zijn allesbepalend voor de hoeveelheid koolstof, nutriënten en vocht die een bodem kan opslaan”, legt John uit. “En daarmee voor het vermogen van een landschap om de watercyclus op orde te brengen, planten en bomen van genoeg voeding te voorzien en bossen te laten ontstaan die voor koele microklimaten zorgen.”

Bovendien moet je landschapsherstel zo inrichten dat het de levenskwaliteit van de lokale bevolking verbetert en het voor hen duurzame inkomensstromen oplevert, voegt John toe. Dit betekent dat je boeren, burgers en andere betrokkenen binnen een gebied actief bij je herstelwerkzaamheden moet betrekken. “Anders is de kans klein dat een gebied over twintig, veertig of honderd jaar nog steeds floreert.”

Ecosystem Restoration Communities

“We moeten onze landschappen op exact dezelfde schaal herstellen als we ze nu verwoesten”, aldus John. Daarom richtte hij in 2017 Ecosystem Restoration Communities op: een wereldwijde beweging van landschapsherstel. “We zijn begonnen met één project in het zuidoosten van Spanje, maar inmiddels zijn 57 landschapsherstelprojecten actief op zes verschillende continenten. Meer dan 20.000 mensen hebben daar meegeholpen om 9.000 hectare te herstellen en ruim 2,7 miljoen planten en bomen te planten”, vertelt de ecoloog trots. “Vóór 2030 moeten dit 100 projecten, één miljoen betrokkenen en 3,1 miljoen hectare land worden.”

Mensen kunnen zich bij alle Ecosystem Restoration Communities aanmelden als vrijwilliger, voor een week of langer, en gedurende die periode leer je hoe je bodemvruchtbaarheid, biodiversiteit en stroomgebieden herstelt. Om mee te doen hoef je dus geen ecoloog te zijn. Alle herstelprojecten staan met elkaar in contact, om best practices uit te wisselen, en iedereen die zelf een project wil starten kan aan de slag met deze richtlijnen.

“We moeten onze levens versimpelen, huizen bouwen met natuurlijke materialen en minder consumeren”, gaat John verder. “Ook daar kunnen de Ecosystem Restoration Communities bij helpen. Terug naar de basis, terug naar de natuur. Zodat archeologen over duizend jaar niet denken: giftige materialen, industriële landbouw, waar waren ze mee bezig…?”

Ecosystem Restoration Camp Altiplano De uitgeputte bodem voorafgaand aan herstel in Ecosystem Restoration Community Altiplano. Foto door: Ecosystem Restoration Community Altiplano
Ecosystem Restoration Communities Ecosystem Restoration Community Altiplano in september 2022. Foto door: Ecosystem Restoration Community Altiplano

Uitgelichte quote

Het draait niet om de meeste inkomsten vergaren, maar om de beste uitkomsten creëren

Levensenergie

“Eén van mijn allereerste herinneringen zijn de bladeren en de grassen die in de herfst van kleur veranderen. Sinds ik doe wat ik nu doe, besef ik dat ik als driejarige eigenlijk al de essentie te pakken had”, deelt John. “Die overdonderende verwondering voor de natuurlijke schoonheid van de Aarde is waar we als mens voor gemaakt zijn.”

“Alle mensen zijn gelijk. Alle levende wezens zijn gelijk. En: we gaan allemaal dood. Dus wat wil je doen met je leven?”, vraagt John zich hardop af. “Wil je materiële bezittingen verzamelen en macht uitoefenen over mensen en andere levende wezens? Of wil je leven in integriteit met al het leven op Aarde, en dan doodgaan wetende dat je een bijdrage hebt geleverd aan de toekomst van het leven? Het draait niet om de meeste inkomsten vergaren, maar om de beste uitkomsten creëren. Daar moet we onze chi, onze levensenergie, op focussen.”

Oorspronkelijk gepubliceerd op 25 januari 2023. Laatste update: 12 juni 2024.