Eline Veninga

Stichting Lenteland

Activiteiten:Grond uit de economie halen

Initiatiefnemer:Eline Veninga

Start:2021

Plaats:Rotterdam

Website:www.lente.land

Eline Veninga Stichting Lenteland

Introductie

Regeneratie is als een wedergeboorte, stelt Eline Veninga: van het landschap, de bodem en de gemeenschap die het ecosysteem herstelt. Met stichting Lenteland haalt ze grond uit de economie, om die vervolgens beschikbaar te stellen aan toekomstboeren. Eline: “Als je goed zorgt voor je bodem én de gemeenschap, gaat het vanzelf vliegen.”

Uitgelichte quote

Lenteland creëert ruimte voor regeneratie door grond uit de economie te halen: “Als je precies genoeg neemt, en nooit teveel, kan al het leven floreren”
regeneratieve landbouw

“We weten allemaal dat we de mens de afgelopen honderd jaar veel te centraal hebben gesteld. Regeneratie betekent voor mij een kans om het tij te keren, en ons met meer nederigheid tot het leven op Aarde te verhouden”, vertelt Eline Veninga. Als chef de mission van stichting Lenteland zet ze zich in voor een nieuw normaal in de landbouw: “De natuur is zo ingenieus ontworpen, eigenlijk hoef je als boer alleen maar te faciliteren. Zodra je met de lokale ecologie samenwerkt, kom je in een positieve feedbackloop terecht die alsmaar doorgaat.”

Het besef dat we ons landschap mooier kunnen eten begint in te dalen, en dus willen steeds meer mensen regeneratief boer worden. Maar door de torenhoge grondprijzen is dit ontzettend ingewikkeld. Met hun stamvermogen koopt Lenteland daarom boerderijen op van vijf tot vijfentwintig hectaren op prettige plekken dichtbij woonkernen. Deze matchen ze vervolgens met boeren die zich bij hun aanmelden. Eline: “De boer is creatief eigenaar en verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de boerderij. En door certificaten te kopen kan de lokale gemeenschap mede-eigenaar worden en zo meebeslissen over wat er op de boerderij gebeurt.”

De commons

“Waar ik bang voor ben is dat alle levensbronnen op Aarde zoals drinkwater en schone lucht uiteindelijk gekapitaliseerd worden”, deelt Eline. “Dat is met grond ook ooit gebeurd. Iemand heeft daar een keer een hekje omheen gezet en gezegd: ‘Zo, dit is van mij.’” Door grond uit de economie te halen, maakt Lenteland een eind aan speculatie en de tendens om vierkante meters voor persoonlijk gewin in te zetten. Want: Grond is essentieel voor wonen en voedselproductie. En dus zou toegang tot grond onderdeel moeten zijn van ons geboorterecht

Uitgelichte quote

“De solidariteit tussen de boer, de natuur en de klant maakt het zo mooi, dat je samen de lusten én de lasten draagt”
Eline Veninga Stichting Lenteland

Naast mede-eigenaar kunnen lokale bewoners ook lid worden van het Community Supported Agriculture model van de Lenteland-boerderijen: mensen betalen voorafgaand aan het seizoen een bepaald bedrag naar draagkracht en delen elke week in de oogst. “Zo willen we de boerderijen toegankelijk houden voor iedereen”, legt Eline uit. Maar ook lokale bewoners die geen mede-eigenaar of lid zijn, zijn welkom: “We willen kijken hoe we mensen op het erf een plek kunnen bieden om hun eigen activiteiten te ontplooien, zoals educatie in het voedselbos of het geven van workshops.”

Van wantrouwen naar vertrouwen

Inmiddels heeft Lenteland in België een boerderij die groente-abonnees verwelkomt en gaat de eerste Nederlandse boerderij in Empe binnenkort van start. Het nieuwe systeem vraagt volgens Eline om vertrouwen van alle betrokkenen: “Neem de boeren. Die hoeven zich bij ons niet in de schulden te steken, maar ze zijn tegelijkertijd ook geen economisch eigenaar van de grond. De gemeenschap zorgt voor een eerlijk salaris en de boer deelt levenslang in de winst van de boerderij. Als de boer met pensioen gaat streven we naar een passende woonoplossing. Dat moet je als boer dus wel aandurven, die overgave dat er voor je gezorgd wordt door het collectief.” Hetzelfde geldt voor de gemeenschap: zij betalen als mede-eigenaar of lid een bepaald bedrag en vertrouwen erop dat de boer met hun bijdrage zoveel mogelijk sociale, ecologische en financiële winst probeert te genereren. Eline: “Die solidariteit tussen de boer, de natuur en de klant maakt het juist zo mooi, dat je samen de lusten én de lasten draagt.”

Uitgelichte quote

“Het is geen ecologisch hobbyproject, maar een bedrijf dat winst wil maken zodat je kunt investeren in de doorontwikkeling”
regeneratieve landbouw

Geen hobbyproject

 

Kennis van regeneratieve landbouw en ervaring als boer zijn belangrijk, maar ondernemerschap is volgens Eline voor een goede Lenteland-boer minstens even essentieel: “Het is geen ecologisch hobbyproject, maar een bedrijf dat winst wil maken zodat je kunt investeren in de doorontwikkeling en iedereen een fatsoenlijk salaris kunt uitkeren. Plus, dat het financieel werkt maakt dat je inspirerend bent voor gangbare boeren om het ook op deze manier te gaan doen.”

Een decentrale opleiding die mensen op alle fronten klaarstoomt moet het doel van Lenteland – honderd regeneratieve gemeenschapsboerderijen vóór 2030 – onder meer mogelijk maken. Daarnaast hamert Eline op het belang van flexibiliteit in (lokale) wetgeving en een focus op verbinding: “Veel gangbare boeren voelen zich in de steek gelaten en hebben geen vertrouwen meer in de overheid en de maatschappij, omdat ze vaak worden weggezet als ‘de oorzaak van alle problemen’. Volgens mij moeten we wegblijven van schuld en als uitgangspunt nemen dat iedereen in essentie graag goed wil doen. Als dat je uitgangspunt is, kan je met openheid van geest met elkaar in contact blijven en de transitie samen vormgeven.”

Toekomst

Als het ons lukt om van regeneratieve gemeenschapslandbouw de norm te maken, is de impact alomvattend, voelt Eline. “Het landschap wordt veel levendiger en gevarieerder, maar ook een heleboel problemen die we niet direct relateren aan voedsel of landbouw zouden een stuk minder problematisch worden. Ik denk dat er minder eenzaamheid zal zijn, meer kwaliteit van leven, dat mensen zich gezonder zullen voelen, en dat er weer verwondering mogelijk is omdat er plekken zijn om te vertragen. Eigenlijk helpt het ons om terug te keren naar de kern van wat het betekent om mens te zijn: in verbinding leven met onszelf, elkaar en de natuur.”

Tekst door: Nadine Maarhuis
Fotografie door: Sabine Rovers