Joost van Schie

Boerderij De Eenzaamheid

Activiteiten:Regeneratieve Boer

Initiatiefnemer:Joost van Schie

Start:2020

Plaats:Warmond

Introductie

Als Joost van Schie mag dromen, ziet de biologische kaasboerderij van zijn ouders er over tien jaar compleet anders uit. De koeien blijven het kloppend hart van het bedrijf, maar dan wel klimaatpositief. Met een heel scala aan regeneratieve technieken stuurt hij sinds een paar jaar op een boerderij vol leven, biodiversiteit en natuur. “Ik wil de weg wijzen richting een regeneratief veenweidegebied.”

Uitgelichte quote

Van stadse econoom naar regeneratief boer: “Voor het eerst in mijn leven ben ik met hoofd, hart én handen bezig.”

Twee jaar geleden was Joost nog druk in de Amsterdamse startup scene. Hij was econoom en had voor zijn gevoel een duidelijk pad klaarliggen. Totdat hij ontdekte dat zijn ouders geen opvolger konden vinden voor het familiebedrijf: Boerderij De Eenzaamheid. De keuze was helder: het roer om. “In het bedrijfsleven probeerde ik een verschil te maken, maar het bleef allemaal erg abstract. Hier kun je direct zien welke positieve effecten je teweegbrengt. Dat is het mooie van regeneratieve landbouw: door samen te werken met de natuur creëer je alsmaar meer leven.”

Als zesde generatie boer maakt Joost in 2020 samen met zijn ouders een routekaart om de biologische kaasboerderij om te vormen tot regeneratief. De eerste uitdaging? De melkveehouderij klimaatneutraal maken, onder andere door het probleem van bodemdaling en veenoxidatie te adresseren. “Onze boerderij bevindt zich op een eiland vlakbij Leiden, midden in het veenweidegebied. In de zomer zakt het waterpeil weg, waardoor het veen wordt blootgesteld aan zuurstof en de koolstof die in het veen ligt opgeslagen vrijkomt”, legt Joost uit. “Die uitstoot kun je voorkomen door de bodem gezonder te maken. Want hoe levendiger de bodem, hoe beter de sponswerking, waardoor de grond ook in tijden van droogte genoeg water vasthoudt.”

Holistische begrazing is een belangrijke techniek om dit voor elkaar te krijgen. “Van nature grazen koeien voor een korte periode heel intensief op één stukje gras, om vervolgens als kudde verder te trekken. Dit is veiliger, vanwege roofdieren. Maar het heeft ook een positieve impact op de bodem”, legt Joost uit. “Doordat de koeien steeds ergens anders grazen, heeft de bodem tijd om te herstellen en de mest op te nemen. Overbegrazing en bodemdegradatie worden hierdoor voorkomen en het gras kan dieper wortelen, waardoor de bodem meer water en koolstof opneemt. Boven de grond zorgt dit voor kruidenrijker gras, en die bovengrondse diversiteit is ook weer goed voor de ondergrondse ecologie.”

Holistisch grazen

En er is meer. Sommige kruiden zoals wilgenblad werken namelijk medicinaal. Het kruidenrijke gras is ook voedzamer, waardoor je als boer minder krachtvoer hoeft bij te voeren. En planten zoals weegbree zorgen ervoor dat de koeien minder methaan-winden laten. Joost: “Kortom, het is niet de koe, het is het hoe.” Op De Eenzaamheid worden de koeien daarom twee keer per dag verplaatst naar een nieuw stukje weiland. Ook is Joost druk bezig met een ‘kippencamper’, zodat de kippen achter de koeien aan kunnen grazen: “Met hun gepik en gescharrel verspreiden zij de mest van de koeien beter over het land, waardoor de bodem het beter opneemt.”

Uitgelichte quote

“Ik zie onze boerderij echt als een onderzoeks- en innovatieplek. Een proeftuin voor regeneratie”

Proeftuin voor regeneratie

Naast het klimaatproof maken van de boerderij is Joost vol aan het experimenteren met andere regeneratieve technieken. De vraag ‘Wat kan er allemaal op een regeneratieve boerderij in het veenweidegebied?’ staat daarbij steeds centraal. Zo heeft hij samen met Wilder Land een theehaag geplant vol inheemse planten, struiken en bloemen, is hij bezig met een onderzoeksperceel met honderd verschillende gewassen, geeft hij weidevogels de ruimte om te nesten én wil hij aan de slag met natte teelt: een moestuin die je deels onder water zet. “Ik zie onze boerderij echt als een onderzoeks- en innovatieplek. Een proeftuin voor regeneratie.”

Uitgelichte quote

“Dat is mijn grotere missie: regeneratieve methodes en verdienmodellen ontwikkelen die andere boeren kunnen toepassen”

“Ik ben maar een eenvoudige econoom, dus alles wat ik doe is nieuw. We gaan nu bijvoorbeeld beginnen met de kippenkar. Dan zit ik uren te researchen hoe je überhaupt kippen houdt en wat je voor zo’n kar allemaal nodig hebt”, vertelt Joost. Dat zijn vader de melkveehouderij runt zodat hij zich volledig kan focussen op de transitie is dan ook een uitkomst. “Maar dat kan niet eeuwig zo doorgaan”, voegt hij toe. “We hebben onlangs een aanvraag ingediend voor een nieuwe stal, om de overstap van drijfmest naar vaste mest te kunnen maken. Bij drijfmest (een combinatie van mest en urine) komt namelijk ammoniak vrij en bovendien kan de bodem er vrij weinig mee. Terwijl je van vaste mest vruchtbare compost kunt maken. Zodra die stal er komt, moeten we enorm veel investeren, en dan zal de economische realiteit ook mij inhalen. Dan moeten de regeneratieve praktijken die ik nu test ook financieel gewoon uit kunnen.”

Transitie

Om de regeneratieve landbouwtransitie in Nederland te doen slagen hebben we een heldere stip op de horizon nodig, stelt Joost. “Wat willen we in Nederland per provincie met voedselproductie bereiken? Pas als we dat helder hebben, kunnen we de transitie vorm gaan geven, van polder tot polder en van boerderij tot boerderij.” Met De Eenzaamheid hoopt Joost hieraan bij te dragen. “Dat is mijn grotere missie: regeneratieve methodes en verdienmodellen ontwikkelen die andere boeren in het polderlandschap kunnen toepassen.”

“Ik denk dat regeneratieve landbouw alleen de norm wordt als er ook wat in de samenleving verandert. Het is niet: eerst gaat de landbouw, en dan de samenleving. Nee, het is een constante feedbackloop, we moeten het samen doen”, weet Joost. Ook voor niet-boeren ziet hij daarom een cruciale rol weggelegd: “Laten we een wereld creëren waarin het niet langer draait om opschalen, maar om fijnschalen. Dat is een nieuwe dans die we met elkaar moeten ontwikkelen. En dat kost tijd. Maar zodra het lukt, hebben we een model waarmee we weer decennialang vooruit kunnen.”

Tekst door: Nadine Maarhuis
Fotografie door: Sanne Rovers