Growing Roots

Growing Roots is een programma van The Present: een ondernemerscollectief dat zich inzet voor maatschappelijke winst. De aangesloten ondernemers willen gezamenlijk bijdragen aan meer sociale gelijkheid, mentale veerkracht en ecologisch herstel. “Omdat een van de ondernemers met zijn bedrijf tiny forests had aangelegd op scholen, ontstond in 2023 het idee om zoiets ook op een azc te proberen”, vertellen Roos Meijer en Anne van der Krol, die tegenwoordig samen met collega Sterre Linders het Growing Roots programma runnen. 

Het idee werd meteen omarmd door andere ondernemers en met veel enthousiasme opgepakt door Joukje Boeder, die op dat moment voor The Present werkte en de opleiding biodynamische landbouw deed aan de Warmonderhof. Maar toen Growing Roots nog in de kinderschoenen stond, kreeg zij slecht nieuws: haar aanhoudende buikpijn bleek baarmoederhalskanker. Nog voordat het project gerealiseerd kon worden, viel ze hierdoor uit.

Een halfjaar later nam Roos het project over. Sindsdien verzorgt zij het programmamanagement van Growing Roots en zette ze de pilot op azc Willinklaan op. Een jaar later werd het team versterkt met de komst van Anne. Joukje heeft de eerste ontmoetingsplaats van Growing Roots uiteindelijk één keer kunnen bezoeken, voordat zij in april 2026 op 29-jarige leeftijd overleed.

Met Growing Roots zetten Anne en Roos het werk van Joukje voort. Samen met azc-bewoners, buurtbewoners, tuinders, COA-medewerkers, lokale organisaties en groene partners ontwerpen, bouwen en onderhouden ze groene ontmoetingsplekken op azc’s.

“Het is echt een co-creatie”, benadrukt Anne. “De tuin is eigenlijk een middel om een community te bouwen.” Na de plantweek, waarin de tuin wordt aangelegd en iedereen die wil kan meehelpen, begint het jaarronde tuinprogramma. Bewoners en vrijwilligers komen vervolgens wekelijks samen om te zaaien, planten, oogsten en koken. Zo groeit de tuin uit tot veel meer dan een verzameling planten: een plek waar mensen elkaar ontmoeten, kennis uitwisselen en nieuwe contacten leggen.

“Soms heb ik het mentaal moeilijk. Dan wil ik alleen op mijn kamer blijven”, vertelt Layan. “Maar als ik met een groep werk, moet ik wel naar buiten komen.” Zodra ze eenmaal in de tuin aan de slag is, verdwijnen haar zorgen naar de achtergrond. “Het helpt mentaal heel erg om naar buiten te gaan en samen iets te doen.”

De eerste Growing Roots-tuin aan de Willinklaan begon als pilot, om te onderzoeken wat een groene ontmoetingsplek op een azc kon betekenen. “De impact bleek zo groot dat we besloten het programma op meer azc’s uit te rollen”, vertelt Roos. “Inmiddels zijn we gestart op een tweede locatie, azc Kronenburg in Amstelveen, en bereiden we nieuwe locaties voor. We raken tegelijk aan zingeving, sociale cohesie, educatie en vergroening.”

“Je ziet dat de tuin ook leeft als wij er niet zijn”, benadrukt ze. “Bewoners komen niet alleen tijdens de wekelijkse tuinmiddagen, maar lopen ook op andere dagen langs om de planten water te geven of te kijken hoe hun groenten groeien. Sommige bewoners krijgen via het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) een vrijwilligerscontract en zijn vrijwel dagelijks in de tuin. We hadden niet verwacht hoeveel eigenaarschap er zou ontstaan. Alleen al het moment waarop je iemand de sleutel van de kas geeft, doet iets. Je ziet de verbazing: mag ík dit? Dat vertrouwen krijgen ze niet vaak in deze periode van hun leven. Juist daardoor voelen mensen zich gezien en groeit hun trots op de tuin. Deze tuin is echt van ons allemaal.”

Ook buiten het azc maakt Growing Roots impact. De wekelijkse tuinmiddagen trekken buurtbewoners, vrijwilligers en lokale organisaties aan. Voor velen is het de eerste keer dat ze een azc binnenstappen: een plek waar ze veel over horen, maar die ze nog nooit van binnen hebben gezien.

“Dat vinden sommige mensen best spannend. Samen tuinieren haalt die spanning weg”, vertelt Anne. “Je hoeft niet voortdurend te praten; doordat je samen iets doet, ontstaan gesprekken vanzelf. Sommige vrijwilligers komen wekelijks terug, worden taalmaatje of houden ook op andere manieren contact met bewoners. Zo groeit rond de tuin langzaam een gemeenschap waarin ontmoeting vanzelfsprekend wordt.”

Ook Arash waardeert de ontmoetingen met mensen uit verschillende culturen. “Ik leer allerlei nieuwe ideeën kennen. Dat is heel goed voor mij.”

“We hebben nu de ervaring en de expertise. Eigenlijk hopen we dat we straks bij elk azc in Nederland betrokken worden om een groene ontmoetingsplek te creëren”, zegt Anne. Dat is niet altijd eenvoudig. Growing Roots is afhankelijk van fondsen en veel locaties zijn tijdelijk: de grond is vaak niet van het COA, waardoor permanente vergroening lastig is.

“We moeten steeds creatief omgaan met de mogelijkheden die er zijn”, vertelt Anne. “Zo plaatsen we bakken met aarde op de grond, in plaats van rechtstreeks in de bodem te planten. Wel in contact met de aarde natuurlijk, maar op zo’n manier dat we alles weer kunnen weghalen als dat nodig is.”

De komende jaren wil Growing Roots een stevige basis leggen. “Als die er staat, hopen we dat een groene ontmoetingsplek een vanzelfsprekend onderdeel wordt van ieder azc dat voor langere tijd in gebruik is. Niet als extraatje, maar als iets wat onmisbaar is voor ontmoeting, welzijn en verbinding.”

Ook Arash en Layan kijken vol plannen naar de toekomst. Arash, die in Iran als lasser werkte, hoopt zijn beroep in Nederland weer op te kunnen pakken. Het liefst woont hij later samen met Layan op een boerderij, ergens in een rustig dorp. Ook Layan droomt van een huis met een tuin, maar ze heeft nog een ander plan: ze wil leren fermenteren. “Groenten, kombucha, kefir, misschien ook cider van appels en peren”, somt ze enthousiast op. “Ik wil er meer over leren en er thuis mee beginnen. Misschien kan ik er later mijn werk van maken.”

Op zoek naar meer regeneratieve projecten die verbinding creëren? Neem een kijkje op onze kaart.  

Om de veiligheid en privacy van de geïnterviewde azc-bewoners te beschermen, zijn hun namen in dit artikel gefingeerd.